Vitrektomi Cerrahisi: Ameliyathaneye Girmeden Önce Bilmeniz Gerekenler

Retina uzmanınız size mevcut göz rahatsızlığınızın vitrektomi ameliyatı gerektiğini söylediğinde aklınızdan geçen ilk soru muhtemelen şöyle olur: "Gözümün içinde neler olacak?"

Göz içi cerrahiler ilk başta kulağa ürkütücü gibi gelebilir ama gerçekte öyle değildir. Hasta konforunu ön planda tutarak teknolojik alt yapısı çok geliştirilmiş olan bu cerrahiler sizi korkutmasın. Vitrektomi cerrahisi, yarım milimetreden ince aletlerle yapılan, çoğu hastanın beklediğinden çok daha konforlu geçen ve aynı gün eve dönülebilen bir ameliyattır. Gözün içini dolduran vitreus jeli bu yöntemle temizlenir ve ardından asıl sorunun gerçekleştiği retinaya ulaşılıp gereken prosedürler gerçekleştirilir. Vitrektomi kelime anlamıyla vitreus jelinin çıkartılması anlamına gelir. Pars plana vitrektomi de gerçekte aynı ameliyatın diğer bir söylemidir. Göze pars plana dediğimiz anatomik bölgeden girildiği için bu isim verilmiştir. Vitreoretinal cerrahi diye de duyabilirsiniz, bu da aynı cerrahi metodun diğer bir adıdır.

Ameliyat Günü Sizi Neler Bekliyor?

Ameliyathaneye girdiğinizde ilk yapılan gözünüzü uyuşturmaktır. Genel anestezi de mümkün olmakla birlikte, pek çok hasta lokal anestezi ile yani, tamamen uyanık ama hiçbir şey hissetmez iken ameliyat olmayı tercih ederler.

Göze, pars plana bölgesinden birbirine yakın standart üç küçük giriş açılır. Konjonktiva dediğimiz gözün beyazının üzerini kaplayan tabaka genellikle açılmaz. Bu girişler o kadar küçüktür ki ameliyat bitiminde dikiş bile atılmayabilir, atılsa bile zaman içerisinde kendiliğinden eriyecektir. Ameliyat sonrasında gözünüzde büyük bir kesi veya bant görmezsiniz.

Üç girişten biri, vitreus jeli uzaklaştırılırken gözün bütünlüğünü sağlamak için ameliyat süresince verilen sıvının geldiği bir kaynağa bağlıdır. Bu giriş aynı zamanda hava vermek için de kullanılabilmektedir. Diğer giriş ise ışık kaynağı içindir, cerrah göz içini bu sayede aydınlatır. Diğerinden vitrektomi aleti girer ve vitreus jeli adım adım gözden uzaklaştırılır. Bu giriş aynı zamanda duruma göre kullanılabilen diğer mikro aletler içindir.

Vitreus temizlendikten sonra asıl müdahale ve onarım süreci başlar. Vitrektomi yapılamsının ana sebebi ne ise o prosedüre geçilir. Sözgelimi; retinadaki zarlar soyulur, kanamalar temizlenir, lazer uygulanır, delik kapatılır ya da bir dekolman cerrahisi yapılmakta ise retina yeniden yerine oturtulur... Ameliyatın sonunda göz içine duruma ve cerrahın o anki kararına göre hava, gaz ya da silikon yağı yerleştirilir. Bunlara tamponad maddesi denir ve retinayı yerinde tutma görevi görürler.

Tüm bunlar ortalama 45 dakika ile 2 saat arasında tamamlanır.

Hangi Durumlarda Vitrektomi Gerekiyor?

Pars plana vitrektomi cerrahisi, tek bir hastalığın tedavisi değil; retinanın pek çok farklı sorununa ulaşmanın cerrahi yoludur.

Vitreus kanaması: Göz içine olan bir kanama görüşü tamamen engelleyebilir. Diyabetik retinopatide, retina yırtığında, retina damar tıkanıklıkları sonrasında ya da travmaya bağlı gelişebilen bu kanamalar kendiliğinden çekilmediğinde vitrektomi hem kanamanın temizlenmesini hem de altta yatan nedenin tedavisini aynı seansta mümkün kılar.

Retina dekolmanı: Özellikle karmaşık veya tekrarlayan dekolmanlarda vitrektomi, retinayı çeken bant ve zarları temizleyerek retinanın yeniden yerine oturmasını sağlar.

Epiretinal membran: Sarı noktanın yani makulanın yüzeyinde oluşan bu ince fibröz zar görme keskinliğini azaltır. Ayrıca görüntüleri çarpık, bulanık ve olduğundan farklı hale getirir. Ancak hassas mikroforsepsler yardımıyla soyulabilen bu zarın giderilmesi, görme kalitesini anlamlı biçimde iyileştirebilir.

Makula deliği: Sarı noktanın tam merkezinde oluşan bu açıklık merkezi görmeyi ciddi biçimde bozar. Farklı cerrahi teknikler ile deliğin kapanması sağlanabilir. Beraberinde gaz tamponadı uygulandığında başarı şansı oldukça yüksektir. Anatomik ve fonksiyonel başarı yani hem deliğin kapanması hem de görme keskinliğinin ve kalitesinin artışı, ameliyat öncesi deliğin büyüklüğü, süresi ve öncesinde görme hücrelerinin ne kadar hasar aldığı ile doğru orantılıdır.

Diyabetik retinopati: Şeker hastalığına bağlı gelişen çekiştirici fibrotik bant dokusu, retina dekolmanına yol açarsa ve mevcut durum makulayı da tehdit ediyorsa vitrektomi cerrahisi gerekir. Diyabetik retinopatide meydana gelen kırılgan damarların yırtılmasına bağlı olarak göz içi kanamalar gelişebilmektedir. Bunların bir kısmında pars plana vitrektomi cerrahisi gerekebilecektir. Vitrektomi cerrahisi bu olgularda göz içerisine doğrudan ve yaygın lazer uygulamasının da yapılabilmesine olanak sağlar.

Endoftalmi: Göz içi enfeksiyonun en ağır formudur. Vitrektomi, iltihaplı vitreusu temizleyerek antibiyotiklerin etki alanını genişletir. Silikon tamponadı minimal de olsa antimikrobiyal bir alanın oluşmasını sağlar.

Göz içi yabancı cisim çıkarılması ve travma onarımı: Göze kaçan metal, cam ya da diğer cisimler vitrektomi ile güvenle çıkarılır. Eşlik edebilen kanama, retina yırtığı ve dekolmanın tamirine olanak sağlar.

Katarakt ameliyatı komplikasyonları: Nadiren mercek parçaları göz içine düşebilir. Vitrektomi ile temizleme yapılarak daha oluşabilecek daha büyük bir hasarın önüne geçilir.

Prematüre retinopatisi: Erken doğan bebeklerde ileri evre retina tutulumunda veya tedaviye rağmen ilerleyen vakalarda uygulanır.

Ameliyattan Sonra

Ameliyathaneden çıktığınızda gözünüz kapalı olacak. Görme ilk günlerde bulanık, hatta çok kısıtlı olabilir. Özellikle gaz tamponadı kullanıldığında gaz baloncuğu görüş alanınızın büyük bölümünü kapatır. Bu normaldir ve gaz çekildikçe görmeniz tedricen düzelir.

Baş pozisyonu: Yırtığın ya da deliğin konumuna göre belirli bir pozisyonda yatmanız istenebilir. En sık önerilen yüzüstü pozisyondur. Göz içine verilen tamponadın yeterince baskı uygulayabilmesi için hekiminizce verilen baş pozisyonuna uyulması gerekir.

Gaz varsa uçuş yasak: Göz içinde gaz bulunduğu sürece uçağa binmek kesinlikle yasaktır. Bu durum uçuş esnasında göz içi basıncının tehlikeli düzeylere yükselmesine yol açar. Bu kısıtlama silikon yağı kullanılan hastalarda geçerli değildir.

Görme ne zaman düzelir? Retina yerine oturmuş olsa bile görmenin tam olarak geri dönmesi haftalar hatta aylar alabilir. Sarı nokta ne kadar süre etkilenmişse görsel iyileşme o ölçüde zaman alır ve bazen sınırlı kalır. Bu nedenle bu ameliyatlardan sonrası için söylenebilecek genel geçer bir görme düzeyi yoktur. Süreç tamamen kişiden kişiye değişiklik göstermektedir.

Sık Sorulan Sorular

Ağrılı mı? Ameliyat sırasında ağrı hissedilmez. Sonrasında hafif bir basınç veya rahatsızlık hissi gelişebilir.

Ne kadar sürer? Retinanın durumuna ve hastalığın ağırlığına göre ortalama 45 dakika ile 2 saat arasında değişebilir.

Aynı gün eve dönebilir miyim? Çoğu vakada evet. Ancak seyahatiniz için mutlaka yanınızda biri olmalı, cerrahi sonrasında araç kullanmamalısınız.

İki gözüm de ameliyat olacak mı? Vitrektomi tek seansta neredeyse her zaman tek gözde yapılır. İki gözün aynı anda ameliyatı pratikte zorunlu haller dışında uygulanmaz.

Katarakt gelişir mi? Kendi doğal merceği yerinde olan hastalarda vitrektomi cerrahisi sonrasında katarakt gelişebilir. Cerrahi sonrasında göz içine verilen tamponad maddeler de katarakt gelişimini hızlandırabilir.

İçeriği Hazırlayan

Prof. Dr. Hande Çeliker

Uzmanlık

Retina ve Vitreoretinal Cerrahi, Uvea Hastalıkları, Behçet Hastalığı, Glokom, Prematüre Retinopatisi, Katarakt ve Akıllı Mercek Cerrahisi

Son Güncelleme

01 Ağustos 2026

Site Editörü İletişim

editor@handeceliker.com / 0 532 400 88 98

Bilimsel Kaynaklar

Bu sayfadaki bilgiler; American Academy of Ophthalmology (AAO), European Society of Retina Specialists (EURETINA), European Society of Cataract and Refractive Surgeons (ESCRS) ve American Society of Cataract and Refractive Surgery (ASCRS) kılavuzları, Türk Oftalmoloji Derneği (TOD) ve Türk Neonatoloji Derneği eğitim yayınları, ulusal rehberler ve hasta bilgilendirme paylaşımları, PubMed/MEDLINE’da yer alan güncel hakemli bilimsel makaleler, sistematik derlemeler ve meta-analizler, Cochrane Library’de yer alan tanı ve tedavi yöntemlerine ilişkin sistematik derlemeler, uluslararası ve ulusal hakemli oftalmoloji dergileri esas alınarak hazırlanmıştır.