Göz Numarası Ölçümü (Refraksiyon Muayenesi)

Eskiden rahat okuduğunuz yazılar artık bulanık mı görünüyor? Uzakta bulunan tabelaları seçmekte zorlanıyor musunuz? Bilgisayar başında çalışırken gözleriniz çabuk yoruluyor ya da gün sonunda baş ağrısı hissediyor musunuz? Market raflarındaki ürünlerin kullanım tarihini kolunuzu ileri mi uzatıyorsunuz?

Gözlük Numaranızın Değiştiğini mi Düşünüyorsunuz?

Bu şikâyetlerin nedeni çoğu zaman gözün ışığı retinaya tam olarak odaklayamamasıdır. Göz numarası ölçümü, yani tıp dilinde refraksiyon muayenesi, gözün görme kusurunu belirlemek ve en uygun düzeltmeyi planlamak için yapılan değerlendirmedir.

Ancak refraksiyon muayenesi yalnızca gözlük ya da kontakt lens reçetesi yazmak için yapılmaz. Bazı durumlarda değişen göz numaraları, katarakt, kornea hastalıkları, göz kuruluğu veya başka göz problemlerinin ilk belirtisi olabilir. Bu nedenle göz numarası değerlendirmesi, kapsamlı göz muayenesinin, bazı hastalıkların erken dönemde fark edilmesinin ve tedavi seyrinin izlenmesinin de önemli bir parçasıdır.

Kırma Kusuru Nedir?

Sağlıklı bir gözde, dışarıdan gelen ışık kornea ve lens tarafından kırılarak tam olarak retinanın üzerine odaklanır ve net görüntü oluşur. Gözün ön-arka uzunluğu ya da kornea ve lensin eğrilik derecesi nedeniyle bu denge bozduğunda ışık retinanın önüne ya da arkasına odaklanır, görüntü bulanır. Bu duruma kırma kusuru adı verilir.

Miyopi, hipermetropi ve astigmatizm olmak üzere üç temel kırma kusuru tipi vardır;

Miyopi

Işık retinanın önünde odaklanır. Miyop kişiler uzağı bulanık, yakını ise genellikle daha net görür. Özellikle uzaktaki yazıları seçememe, araç kullanırken zorlanma veya televizyonu net görememe sık görülen yakınmalardır. Miyopik kırma kusuru negatif numaralarla ifade edilir; -1.00, -3.50 gibi.

Hipermetropi

Işık retinanın arkasında odaklanır. Hipermetrop kişiler özellikle yakın çalışmalarda zorlanabilir. Okurken çabuk yorulma, gözlerde yanma hissi, baş ağrısı ve yakın görmede bulanıklık sık görülen belirtilerdir. Hipermetropide bilinenin aksine sadece yakın değil uzak görme de etkilenir, bu nedenle hipermetropide verilen gözlük 40 yaşından sonra verdiğimiz yakın görme kusuru (presbiyopi) gözlüğü ile karıştırılmamalıdır. Presbiyopi gözlüğü sadece yakına bakarken takılırken hipermetrop gözlüğü daimidir yani hem uzağa hem de yakına bakarken takılır. Pozitif numaralarla ifade edilir: +1.50, +2.75 gibi.

Astigmatizma

Işık retinada tek bir noktada değil, birden fazla noktada odaklanır; bu nedenle her mesafede görüntü bulanık ya da çarpık algılanır. Çoğunlukla miyopi ya da hipermetropiyle birlikte bulunur. Astigmatizması olan kişiler hem yakın hem uzak mesafede bulanıklık veya görüntülerde dağılma hissedebilir. Bazı hastalar özellikle gece araç kullanırken ışıkların etrafında saçılmalar gördüklerini ifade eder.

Presbiyopi

Yaşla birlikte gözün odaklama yeteneğini sağlayan lensin esnekliğini yitirmesiyle gelişir ve genellikle 40'lı yaşlardan itibaren belirginleşir. Presbiyopi bir hastalık değil, yaşla birlikte ortaya çıkan doğal bir değişimdir. Genellikle 40 yaşından sonra yakın okuma güçleşmeye başlar. Kişi kitabı veya telefonu daha uzağa tutma ihtiyacı hisseder.

Refraksiyon Muayenesi Nasıl Yapılır? Göz Numarası Nasıl Ölçülür?

Refraksiyon muayenesi iki aşamadan oluşur.

Otomatik Ölçüm (Başlangıç Noktası)

İlk aşamada otorefraktometre adı verilen cihazlarla gözün kırma gücü ölçülür. Bu işlem kısa sürer, ağrısızdır ve subjektif muayene için bir başlangıç noktası oluşturur. Ancak cihazın verdiği değer tek başına gözlük reçetesi anlamına gelmez.

Subjektif Refraksiyon (Asıl Ölçüm)

Asıl ölçüm bu aşamada yapılır. Hasta harf tablosuna bakarken farklı güçte mercekler denenir ve hangi görüntünün daha net olduğu değerlendirilir. Gözlük reçetesini belirleyen en önemli bölüm budur. Çünkü amaç yalnızca cihazın ölçtüğü sayıyı değil, kişinin en rahat ve en kaliteli gördüğü düzeltmeyi bulmaktır. "Bu mu daha net, bu mu?" sorusuyla hastanın geri bildirimleri doğrultusunda en doğru numara belirlenir. Bu adım hem deneyim, hem de hastanın aktif iş birliğini gerektirir çünkü tamamen hastanın ifadesine dayanan subjektif bir muayenedir.

Gözlük Reçetenizi Anlamak: Sayılar Ne Anlama Gelir?

Bir gözlük reçetesinde genellikle dört temel değer bulunur:

Sfer (S): Miyopi ya da hipermetropinin miktarını gösterir. Sfer değeri pozitifse hipermetropi, negatifse miyopi söz konusudur; örneğin +2.50 D hipermetropiyi, -1.75 D ise miyopiyi ifade eder.

Silindir (C): Astigmatizma miktarını ifade eder. Sıfır ise astigmatizma yoktur.

Aks: Astigmatizmanın hangi yönde olduğunu gösteren açı değeridir; 0 ile 180 derece arasında değişir. Silindir değeriyle birlikte anlam kazanır.

Addisyon (Add): Yalnızca presbiyopi için geçerlidir. Varsa uzak görme bozukluğuna eklenir yoksa sadece yakın olarak reçete edilir. Artı ile ifade edlir. Yaşla beraber değeri artar.

Bu değerler birlikte değerlendirilerek kişiye özel gözlük veya kontakt lens reçetesi oluşturulur.

Çocuklarda Göz Numarası Ölçümü

Çocuklarda gözün odaklama kasları yetişkinlere göre çok daha güçlüdür. Muayene sırasında bu kaslar istemsiz kasılabilir. Bu nedenle bazı çocukların gerçek göz numaraları muayene sırasında gizlenebilir. Bu durumlarda göz bebeğini büyüten ve odaklama kaslarını geçici olarak gevşeten sikloplejik damlalar (atropin veya siklopentolat) kullanılır. Bu yönteme sikloplejik muayene adı verilir.

Sikloplejik muayene;

• gerçek göz numarasının belirlenmesinde,
• göz tembelliği riskinin değerlendirilmesinde,
• şaşılık eğiliminin ortaya çıkarılmasında

son derece önemlidir. Çocuklarda göz muayenesinin önemi, zamanlaması ve takip protokolünün detaylarına → Çocuk Göz Muayenesi sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Gözlük ve Kontakt Lens Reçetesi

Refraksiyon muayenesi tamamlandıktan sonra düzenlenen reçete, gözlük camı ya da kontakt lens seçiminin temelidir. İki reçete birbirinin aynısı değildir. Gözlük için yazılmış bir reçeteyle kontakt lens alınması yanlıştır. Kontakt lens, gözün tam üzerinde oturduğundan farklı hesaplama gerektirir. Gözlük ve kontakt lens seçimi, bakımı ve özel lens tipleri hakkında ayrıntılı bilgi için ilgili sayfayı ziyaret edebilirsiniz. → Gözlük / Kontakt Lens Reçetesi

Bilgisayar Kullanmak Göz Numarasını Bozar mı?

Bu, en sık sorulan sorulardan biridir. Bilgisayar kullanmak doğrudan miyopi veya astigmatizma oluşturmaz. Ancak uzun süre ekran karşısında kalmak göz kırpma sayısını azaltabilir ve göz kuruluğuna yol açabilir. Bunun sonucunda bulanık görme, göz yorgunluğu, baş ağrısı ve odaklama güçlüğü ortaya çıkabilir. Bu nedenle özellikle ekran başında çalışan kişilerin düzenli aralar vermesi, göz kırpma konusunda hassas olması ve göz kuruluğu açısından değerlendirilmesi önemlidir.

Dinlendirici Gözlük Gerçekten Var mı?

Halk arasında sık kullanılan "dinlendirici gözlük" ifadesi tıbbi bir tanım değildir. "Dinlendirici gözlük" adıyla satılan ürünler, genellikle hafif bir büyüteç etkisi taşıyan, numarasız ya da sabit düşük numaralı camlardır. Yakın çalışma sırasında gözü rahatlatacağı iddiasıyla sunulur. Göz yorgunluğunun nedeni çoğu zaman düzeltilmemiş bir kırma kusuru, göz kuruluğu veya yoğun yakın çalışma olabilir. Bu nedenle rastgele alınan hazır gözlükler yerine göz muayenesi ile kişiye özel değerlendirmenin yapılması daha doğru bir yaklaşımdır. Eğer ekran başında ya da okurken gözleriniz çabuk yoruluyorsa, başınız ağrıyorsa ya da görüntüler bulanıklaşıyorsa bu belirtilerin nedeni bir refraksiyon muayenesiyle ortaya konmalı ve size özgü doğru numara belirlenmelidir. Raf gözlüğü bu ihtiyacın yerini tutmaz.

Gözlük Dışında Tedavi Seçenekleri Var mı?

Kırma kusurlarının düzeltilmesinde üç temel yöntem kullanılabilir:

Gözlük

En güvenli, en pratik, her yaş için uygun seçenekleri olan ve en yaygın kullanılan yöntemdir.

Kontakt Lens

Kornea üzerine yerleştirilen ince merceklerdir. Yumuşak, sert, günlük, aylık, presbiyopiye uygun ya da torik (astigmatizma için tasarlanmış) formları mevcuttur. Doğru kullanım ve hijyen kurallarına uyulduğunda son derece güvenlidir. Uygun hastalarda başarılı ve konforlu bir alternatif olabilir.

Cerrahi Tedaviler

Bazı hastalarda LASIK, PRK, SMILE veya göz içi mercek uygulamaları ile gözlük bağımlılığı azaltılabilir. Ancak her hasta bu tedavilere uygun değildir ve ayrıntılı değerlendirme gerektirir.

Ne Sıklıkla Kontrol Yaptırmalısınız?

Numarası stabil olan yetişkinlerde genellikle iki yılda bir göz muayenesi yeterlidir.

Ancak aşağıdaki durumlarda daha sık kontrol önerilir:

• Görmede ani değişiklik
• Baş ağrısı, göz yorgunluğu veya çift görme
• Hızlı ilerleyen miyopi
• Diyabet veya hipertansiyon
• 40 yaş sonrası yakın görme değişiklikleri

İçeriği Hazırlayan

Prof. Dr. Hande Çeliker

Uzmanlık

Retina ve Vitreoretinal Cerrahi, Uvea Hastalıkları, Behçet Hastalığı, Glokom, Prematüre Retinopatisi, Katarakt ve Akıllı Mercek Cerrahisi

Son Güncelleme

01 Ağustos 2026

Site Editörü İletişim

editor@handeceliker.com / 0 532 400 88 98

Bilimsel Kaynaklar

Bu sayfadaki bilgiler; American Academy of Ophthalmology (AAO), European Society of Retina Specialists (EURETINA), European Society of Cataract and Refractive Surgeons (ESCRS) ve American Society of Cataract and Refractive Surgery (ASCRS) kılavuzları, Türk Oftalmoloji Derneği (TOD) ve Türk Neonatoloji Derneği eğitim yayınları, ulusal rehberler ve hasta bilgilendirme paylaşımları, PubMed/MEDLINE’da yer alan güncel hakemli bilimsel makaleler, sistematik derlemeler ve meta-analizler, Cochrane Library’de yer alan tanı ve tedavi yöntemlerine ilişkin sistematik derlemeler, uluslararası ve ulusal hakemli oftalmoloji dergileri esas alınarak hazırlanmıştır.