Üveit atağı neden olur? Belirtileri ve tedavi yaklaşımı
Göz ağrısı, ışık hassasiyeti, uçuşmalar ve bulanık görme ne zaman üveiti düşündürür?
"Hocam, gözüm birden kızardı ve ışığa bakamaz oldum. Daha önce üveit geçirmiştim. Yeniden atak geçiriyor olabilir miyim?"

"Üveitim tekrar etti. Neden olduğunu anlamıyorum; stresten mi, bağışıklık sistemim mi düştü, yoksa başka bir hastalığım mı var?"
Üveit hastalarının en sık sorduğu sorulardan biri budur: "Atağı ne tetikledi?"
Ancak üveitte her zaman tek bir tetikleyici bulmak mümkün değildir. Bazı üveitler bağışıklık sisteminin göz dokularına karşı geliştirdiği iltihabi yanıtla ilişkilidir, bazıları Behçet hastalığı veya spondiloartrit gibi sistemik hastalıkların göz bulgusudur. Bazılarının nedeni enfeksiyonlardır. Bazı hastalarda ise ayrıntılı incelemelere rağmen belirli bir neden saptanamaz.
Bu nedenle üveit tedavisindeki ilk soru; "Bu hastalık neden ortaya çıktı?" olmalıdır.
Üvea; gözün iris, siliyer cisim ve koroid adı verilen damardan zengin orta tabakalarını kapsar. Bu tabakanın iltihabına "üveit" denir. Klinik kullanımda "üveit" terimi yalnız üveanın iltihabını değil; göz içindeki bu reaksiyonun vitreus, retina ve görme siniri gibi komşu yapıları etkilediği daha geniş bir hastalık grubunu da ifade eder.
Üveit, göz içerisinde tutulan bölgeye göre dört ana grupta değerlendirilir: ön üveit, orta üveit, arka üveit ve panüveit. Bu ayrım önemlidir; çünkü üveitin belirtileri, nedeni ve tedavisi gözün hangi bölümünün etkilendiğine göre değişir.
Üveit atağı ne demektir?
Hastaların "üveit atağı" olarak tarif ettiği durum, göz içindeki iltihabın yani inflamasyonun yeni başlaması veya daha önce kontrol altına alınmış bir üveitin yeniden aktifleşmesidir.
Bazı hastalarda yaşam boyunca yalnız bir kez üveit gelişebilir ve bir daha hiç tekrarlamaz. Bazılarında ise hastalık:
- belirli aralıklarla tekrarlar,
- iki göz arasında dönüşümlü olabilir,
- uzun süre sessiz kaldıktan sonra yeniden ortaya çıkabilir,
- ya da düşük düzeyde kronik olarak devam edebilir.
Özellikle HLA-B27 ile ilişkili ön üveit gibi bazı tablolar tekrarlama eğilimindedir. Behçet hastalığında da üveit çoğunlukla ataklarla ve iyileşmelerle seyreden bir hastalıktır.
Üveit atağı neden olur?
Üveitin tek bir nedeni yoktur.
Bir hastada üveit olduğu tespit edildikten sonra yapılması gereken en önemli ayrım; bu üveit tablosu enfeksiyon nedeniyle mi yoksa enfeksiyon dışı inflamatuar üveitlerden mi? şeklinde olmalıdır.
Bağışıklık sistemiyle ilişkili üveitler
Üveit bazen bağışıklık sisteminin göz dokularına karşı aşırı inflamatuar yanıt geliştirmesi sonucu ortaya çıkar. Bazı hastalarda yalnız göz etkilenirken, bazı hastalarda üveit daha geniş bir sistemik hastalığın parçasıdır.
Üveitle ilişkili hastalıklar arasında özellikle HLA-B27 ile ilişkili spondiloartritler, Behçet hastalığı, sarkoidoz, inflamatuar bağırsak hastalıkları ve çocuklarda jüvenil idiopatik artrit yer alır. Bunun yanında yalnız göze özgü veya gözün ön planda olduğu çeşitli inflamatuar üveit sendromları da vardır.
Özellikle erişkin üveitlerinde sistemik inflamatuar hastalıklarla birliktelik yüksektir. Bununla birlikte tüm tetkikler yapılsa bile bazı hastalarda spesifik bir neden bulunamayabilir; buna idiopatik üveit denir.
Enfeksiyona bağlı üveitler
Bazı mikroorganizmalar doğrudan göz içinde inflamasyona neden olabilir. Toksoplazma, herpes simpleks, zona virüsü, sitomegalovirüs, tüberküloz ve sifiliz bunların başlıca örnekleridir.
Bir üveitin enfeksiyon sebebiyle olup olmadığını ortaya koymak hayati önemdedir. Çünkü enfeksiyon dışı üveitte inflamasyonu baskılamak için kortizon veya bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar kullanılırken, enfeksiyöz üveitte mikroorganizmaya yönelik antiviral, antibakteriyel veya antiparaziter tedavi gerekir.
Bu nedenle üveit tanısı konmadan, özellikle nedeni bilinmeden gelişigüzel ilaç kullanılması asla doğru değildir.
Behçet hastalığında üveit atağı
Türkiye açısından Behçet hastalığı özellikle önemlidir.
Behçet üveiti yalnız gözün ön kısmında kızarıklık yapan bir hastalık değildir. Retina damarlarında inflamasyona, yani retinal vaskülite, retina damarlarında tıkanmalara ve sarı noktada (makulada) hasara yol açabilir.
Bu nedenle Behçet hastasında göz kızarıklığının geçmesini beklemek tedavinin yeterli olduğu anlamına gelmez. Özellikle arka segment tutulumu veya retinal vaskülit bulunan hastalarda amaç yalnız mevcut atağı bastırmak değil, yeni atakları ve kalıcı retina hasarını önlemektir.
HLA-B27 ve tekrarlayan ön üveit
Tekrarlayan ön üveitin önemli nedenlerinden biri HLA-B27 ile ilişkili inflamasyondur.
Bu hastalarda üveit sıklıkla ani başlar, tek gözü tutar, belirgin ağrı ve ışık hassasiyeti yapar ve zaman içinde aynı gözde veya diğer gözde tekrar edebilir.
Bazı hastalarda bel ve kalça ağrıları, sabah tutukluğu veya spondiloartrit tanısı bulunabilir; bazılarında ise üveit sistemik hastalığın ilk bulgusu olabilir. Bu nedenle özellikle tekrarlayan akut üveitlerde hastanın yalnız gözü değil, genel sağlık öyküsü de önemlidir.
Stres üveit atağını tetikler mi?
Bu soruyu hastalar çok sık soruyor.
Stresin üveitin doğrudan nedeni olduğunu söylemek için yeterli bilimsel kanıt yoktur.
Bununla birlikte tekrarlayan akut ön üveitli küçük bir vaka-kontrol çalışmasında, atak geçiren hastalarda yüksek stres düzeyi ve yetersiz uyku daha sık bulunmuştur. Başka çalışmalar ise aktif üveitle psikolojik stres arasında net bir neden-sonuç ilişkisi gösterememiştir.
Dolayısıyla "Üveitim stresten oldu." demek fazla kesin olur.
Ancak kronik stres, uyku bozukluğu ve genel sağlık durumunun bağışıklık sistemi üzerinde güçlü etkileri bulunduğu için iyi uyku ve stres yönetimi hastalığın genel kontrolünün bir parçası olarak önemlidir.
Üveitin belirtileri nelerdir?
Üveitin belirtileri, inflamasyonun gözün hangi bölümünde bulunduğuna göre değişir.
Ön üveitte
En tipik belirtiler: göz ağrısı, kızarıklık, ışığa karşı belirgin hassasiyet ve bulanık görmedir. Hasta özellikle aydınlık ortamda gözünü açmakta zorlanabilir. Kızarıklık çoğu zaman kornea çevresinde belirgindir.
Orta ve arka üveitte
Tablo çok farklı olabilir. Hasta uçuşan siyah noktalar, görüş alanında hareket eden gölgeler, bulanık görme, görme azalması, bazı bölgeleri eksik görme veya ışık çakmaları tarif edebilir.
Üstelik arka üveitte göz hiç kızarmayabilir ve ağrı olmayabilir. Bu nedenle "Gözüm kızarmadı, ağrım yok, benim gözümde üveit olamaz." düşüncesi doğru değildir.
Üveit nasıl teşhis edilir?
Üveit tanısı yalnız belirtilere göre konmaz.
Göz muayenesinde öncelikle yarık lamba ile gözün ön segmenti değerlendirilir. Gözün ön kısımlarında üveite yol açan iltihap hücreleri araştırılır. Göz tansiyonu ölçülür. Göz bebeği büyütülerek vitreus, retina, makula ve görme siniri ayrıntılı biçimde incelenir.
Tutulumun yerine göre optik koherens tomografi (OCT), fundus fotoğrafı, fundus floresein anjiyografi ve gerektiğinde diğer görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Behçet üveitinde de OCT ve özellikle floresein anjiyografi hastalık aktivitesinin değerlendirilmesinde temel yöntemlerdir.
Her üveit hastasına aynı kan tetkikleri yapılır mı?
Hayır.
Bu da üveitte sık karşılaşılan yanlışlardan biridir. Üveit tek bir hastalık olmadığı için herkese aynı geniş "romatizma panelini" istemek doğru bir yaklaşım değildir.
Hangi testlerin yapılacağı özellikle hangi hastalıktan şüphelenildiğine göre belirlenir. İlk yapılması gereken üveite neden olabilecek enfeksiyon etkenlerinin araştırılmasıdır. Bu başlangıç enfeksiyon araştırması üveit sebebi olmayabilecek örneğin; hepatit gibi bazı tetkikleri de içerebilir, çünkü sonuçlar üveit açısından negatif çıksa dahi sonrasında verilmesi muhtemel bağışıklık sistemi düzenleyici ilaçlar açısından vücuttaki olası kronik enfeksiyon etkenlerinin bilinmesi gerekir.
Üveit araştırmasında hangi testlerin yapılacağı; hastanın yaşı, üveitin gözün hangi bölümünü tuttuğu, tek veya çift taraflı oluşu, ilk atak mı yoksa tekrarlayan hastalık mı olduğu, göz muayenesindeki karakteristik bulgular ve hastanın sistemik yakınmalarına göre belirlenir.
Üveit atağı nasıl tedavi edilir?
Üveit tedavisi, üveitin nedenine ve gözün hangi bölümünü tuttuğuna göre değişir. Tek bir "üveit ilacı" yoktur.
Ön üveitte, tedavinin temelini çoğunlukla kortizon içeren göz damlaları oluşturur
İltihabın şiddetine göre damlanın kullanım sıklığı değişebilir.
Ancak kortizon damlasının azaltılma zamanı hastanın kendisini iyi hissetmesine göre değil, göz içindeki inflamasyonun muayenede ne ölçüde gerilediğine göre belirlenmelidir.
Arka üveit, orta üveit ve panüveitte yalnız göz damlası yeterli olmayabilir
Hastalığın tipine ve şiddetine göre göz çevresine veya göz içine uygulanan ilaçlar, ağızdan veya damardan kortizon ve bağışıklık sistemini düzenleyen sistemik tedaviler gerekebilir.
Günümüzde kronik veya görmeyi tehdit eden enfeksiyon dışı üveitlerde hedef yalnız inflamasyonu geçici olarak baskılamak değil, hastalığı uzun süre kontrol altında tutarken hastanın sürekli yüksek doz kortizona maruz kalmasını önlemektir.
Bu nedenle metotreksat, azatioprin veya mikofenolat gibi immünmodülatör ilaçların yanı sıra uygun hastalarda biyolojik tedaviler kullanılabilir.
Enfeksiyöz üveitte tedavi neden farklıdır?
Çünkü burada problem yalnız bağışıklık sisteminin inflamasyonu değildir; gözde veya vücutta bir mikrop vardır.
Örneğin toksoplazmada antiparaziter, herpes veya zona ilişkili üveitte antiviral, sifiliz veya tüberküloz ilişkili üveitte ise hastalığa özgü antimikrobiyal tedaviler gerekir.
Kortizon bazı enfeksiyöz üveitlerde tedaviye eklenebilir; ancak uygun enfeksiyon tedavisi olmadan tek başına kortizon başlanması enfeksiyonun kötüleşmesine yol açabilir.
Bu nedenle daha önce üveit geçirmiş bir hastanın yeni bir kızarıklıkta: "Geçen seferki damlamı yeniden başlayayım ya da kortizon bana iyi geliyor hemen hapımı içeyim." demesi doğru ve güvenli değildir.
Evde kalan kortizonlu damlayı başlayabilir miyim?
Hayır; mutlaka önce gözün değerlendirilmesi gerekir.
Çünkü aynı hastanın farklı zamanlardaki kırmızı gözü bile aynı nedenden kaynaklanmayabilir. Kırmızı ve ağrılı bir göz; üveit, kornea enfeksiyonu, herpes keratiti, akut glokom atağı veya başka bir göz hastalığı olabilir.
Üstelik kortizon göz tansiyonunu yükseltebilir, bazı enfeksiyonları ağırlaştırabilir ve uzun süreli kullanımda katarakt gelişimine katkıda bulunabilir.
Bu nedenle kortizonlu göz damlaları "gözüm kızardı hemen damlatayım" damlası değildir.
Üveit tedavisi ne kadar sürer?
Bunun tek bir cevabı yoktur.
Basit bir akut ön üveit birkaç hafta içinde kontrol altına alınabilir. Ancak tekrarlayan, kronik, Behçet ile ilişkili veya arka segmenti tutan üveitlerde tedavi aylar hatta yıllar sürebilir.
Buradaki amaç hastaya mümkün olduğunca uzun süre ilaç vermek değil; inflamasyonun tamamen kontrol altında kalmasını sağlayacak en güvenli tedaviyi yeterli süre kullanmaktır. Tedavinin erken kesilmesi veya ilaçların kontrolsüz azaltılması bazı hastalarda yeniden atağa yol açabilir.
Üveit görme kaybına neden olabilir mi?
Evet; özellikle tedavi edilmez veya yeterince kontrol altına alınmazsa üveitler ciddi görme kayıplarına yol açabilir.
Üveite bağlı makula ödemi, katarakt, glokom, iris yapışıklıkları, retina damarlarında tıkanma, retina hasarı, görme siniri hasarı ve bazı durumlarda retina dekolmanı gelişebilir.
Güncel bilimsel çalışmalarda üveite bağlı kalıcı görme kaybının önemli nedenleri arasında makula ödemi, glokom, katarakt ve arka segment hasarı yer almaktadır.
Bu nedenle üveitte yalnız atağın ağrısının geçmesi değil, göz içindeki inflamasyonun gerçekten sona erip ermediğinin muayeneyle gösterilmesi önemlidir.
Ne zaman acil göz muayenesi gerekir?
Daha önce üveit geçirmiş olsun veya olmasın; yeni başlayan belirgin göz ağrısı ve ışık hassasiyeti, ani görme azalması, hızla artan uçuşmalar, görüş alanında karanlık veya görülemeyen bölge, belirgin tek taraflı kızarıklık ya da bilinen üveit hastasında yeni görme değişikliği varsa gecikmeden göz muayenesi yapılmalıdır.
Özellikle arka üveitlerde kızarıklık ve ağrı bulunmayabileceği için ani yeni uçuşmalar veya görme azalması da önemsenmelidir.
Sık sorulan sorular
Bazı üveitler tek atakla sınırlı kalabilir. HLA-B27 ilişkili ön üveit, Behçet üveiti ve bazı diğer inflamatuar hastalıklarda ise tekrarlar görülebilir.
Üveitin kendisi insandan insana bulaşan bir hastalık değildir. Ancak bazı üveitlerin altında enfeksiyon bulunabilir. Bu durumda bulaşıcılık, üveitten değil altta yatan enfeksiyonun özelliklerinden kaynaklanabilir.
Bazı çalışmalar tekrarlayan ön üveitte stres ve uyku yetersizliğiyle ataklar arasında ilişki olabileceğini düşündürmektedir; ancak stresin tek başına kesin bir üveit nedeni olduğu henüz gösterilmiş değildir.
Her hastada değil. Ancak sistemik inflamatuar hastalık düşünülüyorsa veya sistemik immünmodülatör tedavi gerekiyorsa romatoloji ve gerektiğinde diğer branşlarla birlikte takip önemlidir. Bu noktada sizi takip eden göz hekiminizin şüphelendiği hastalığı romatoloğa bildirerek sizi yönlendirmesi en doğru yaklaşımdır.
Bazı akut üveitler tamamen sönebilir ve tekrar etmeyebilir. Bazı üveitler ise tekrarlayan veya kronik seyirlidir. Bu hastalarda amaç hastalığı uzun süre sessiz tutmak ve görme kaybını önlemektir.
Aktif göz inflamasyonu sırasında kontakt lens kullanımı genellikle uygun değildir. Yeniden başlanması göz yüzeyinin ve inflamasyonun durumuna göre planlanmalıdır.
Prof. Dr. Hande Çeliker’in notu
Üveit hastalarında beni en çok düşündüren cümlelerden biri şudur: "Gözüm yine kızardı, evde kalan kortizonlu damlayı başladım."
Çünkü üveit tedavisinde önce neyi tedavi ettiğimizi bilmemiz gerekir. Aynı kızarıklığın arkasında bir bağışıklık sistemi hastalığı, bir enfeksiyon veya tamamen farklı bir göz hastalığı bulunabilir. Örneğin bir kontakt lens kullanıcısında bu yaklaşım çok tehlikeli sonuçlar doğurabilir.
Üstelik üveitin her tipi gözde aynı belirtiyi vermez. Ön üveitte hasta ağrı ve ışık hassasiyetiyle gelirken, arka üveitte göz bembeyaz olabilir ve tek yakınma yeni başlayan uçuşmalar veya görme azalması olabilir.
Benim için üveit tedavisinin üç temel hedefi vardır: mevcut inflamasyonu hızla kontrol altına almak, inflamasyonun nedenini mümkün olduğunca belirlemek ve yeni atakların göze kalıcı hasar vermesini önlemek.
Özellikle tekrarlayan üveitlerde yalnız o günkü atağı tedavi etmek yeterli değildir. Hastalığın neden tekrar ettiğini, retina veya makulanın etkilenip etkilenmediğini ve uzun dönem koruyucu bir tedaviye ihtiyaç olup olmadığını da değerlendirmek gerekir.
Üveitte amaç yalnız atağı söndürmek değil; görmeyi uzun vadede koruyacak kişiye özel bir tedavi planı oluşturmaktır.
- İçeriği Hazırlayan
- Prof. Dr. Hande Çeliker
- Uzmanlık
- Retina ve Vitreoretinal Cerrahi, Uvea Hastalıkları, Behçet Hastalığı, Glokom, Prematüre Retinopatisi, Katarakt ve Akıllı Mercek Cerrahisi
- Son Güncelleme
- Site Editörü İletişim
- editor@handeceliker.com / 0 532 400 88 98
- Hekimin Konuyla İlgili Yayınları
- Çam F, Altintas A, Çeliker H. Neuroretinitis: Etiologies, Treatment Approaches, and Visual Outcomes from a Tertiary Referral Center. Ocul Immunol Inflamm. 2026;34(5):938–946. PubMed 42008791
Çam F, Erdem HE, Çeliker H. Factors associated with macular oedema regression and visual outcomes after dexamethasone implant therapy in uveitic macular oedema. Clin Exp Optom. 2026;109(8):1825–1835. PubMed 42581430
Erdem HE, Demirci M, Çam F, ve ark; Çeliker H. Evaluating nerve dysfunction in Behçet’s disease: a study using corneal confocal microscopy and electromyography. Int Ophthalmol. 2026;46(1):119. PubMed 41701403Üveit, Behçet hastalığına bağlı göz tutulumu ve üveite eşlik eden makula ödemi, hekimin kendi araştırma konuları arasındadır. Yayınların tamamı için bilimsel yayınlar listesine bakabilirsiniz. - Bilimsel Kaynaklar
- Bu sayfadaki bilgiler; American Academy of Ophthalmology (AAO), Türk Oftalmoloji Derneği (TOD) ve uluslararası üveit çalışma gruplarının kılavuzları, PubMed/MEDLINE’da yer alan güncel hakemli bilimsel makaleler, sistematik derlemeler ve meta-analizler esas alınarak hazırlanmıştır.
Tıbbi Bilgilendirme: Bu içerik, Prof. Dr. Hande Çeliker tarafından güncel bilimsel kaynaklar doğrultusunda hazırlanmış hasta bilgilendirme metnidir. Her hastanın değerlendirmesi ve tedavi planı kişiye özeldir; bu nedenle içerik hekim muayenesinin yerine geçmez. Göz sağlığınızla ilgili bir şikâyetiniz veya tıbbi endişeniz varsa, gecikmeden bir göz hastalıkları uzmanına başvurmanız önerilir. Ayrıntılı bilgi için Tıbbi İçerik ve Hasta Bilgilendirme Politikamızı inceleyebilirsiniz.


