Göz tansiyonu (glokom) nedir? Belirti verir mi?
Göz tansiyonu nedir, göz tansiyonu belirtileri nelerdir ve görme kaybı başlamadan glokomu fark etmenin yolları
"Hocam, göz tansiyonum normal çıktı. O zaman glokom hastası değilimdir, değil mi?"
Glokomla ilgili en sık karşılaştığımız yanlış inanışlardan biri bu.
Halk arasında glokom için "göz tansiyonu" diyoruz. Ancak glokom yalnızca göz içi basıncının yükselmesi değildir. Glokom, görme sinirinin zaman içinde hasar gördüğü bir hastalık grubudur. Göz içi basıncı bu hasarın en önemli risk faktörlerinden biridir; fakat bazı kişiler yüksek göz içi basıncına rağmen glokom geliştirmezken, bazı kişilerde basınç normal kabul edilen değerlerde olduğu halde glokom gelişebilir.
Bu nedenle glokomu yalnızca "göz tansiyonum kaç?" sorusuna indirgemek doğru değildir.
Göz Tansiyonu (Glokom) Neden Bu Kadar Önemli?
Çünkü en sık görülen glokom tipi olan açık açılı glokom genellikle uzun süre belirti vermez.
- Ağrı olmayabilir.
- Göz kızarmayabilir.
- Merkezi görme başlangıçta çok iyi olabilir.
- Hasta günlük yaşamında hiçbir değişiklik fark etmeyebilir.
Bu sırada görme sinirindeki hasar yavaş yavaş ilerleyebilir.
Glokomda görme alanı kaybı çoğu zaman çevresel görmeden başlar ve beyin iki gözden gelen görüntüyü birleştirerek eksikleri bir süre telafi eder. Bu nedenle hasta, hastalık oldukça ilerleyene kadar kaybın farkına varmayabilir.
İşte glokomun en tehlikeli özelliği de budur:
Kaybedilen görme siniri hücrelerini bugün yeniden yerine koyamıyoruz. Ancak hastalığı erken yakaladığımızda kalan görmeyi koruma şansımız çok daha yüksektir.
Göz Tansiyonunun Yüksek Olması Glokom Olduğum Anlamına mı Gelir?
Hayır.
Göz içi basıncı yüksek olduğu halde görme sinirinde ve görme alanında hasar bulunmayan kişiler olabilir. Buna oküler hipertansiyon diyoruz.
Bunun tersi de mümkündür. Bazı hastalarda göz içi basıncı klasik olarak "normal" kabul edilen aralıkta olmasına rağmen görme sinirinde glokoma özgü hasar gelişebilir. Buna da normal tansiyonlu glokom denir.
Dolayısıyla:
- Yüksek göz tansiyonu glokom değildir; glokom için önemli bir risk faktörüdür.
- Glokom tanısı, basınç değerinin yanında görme sinirinin yapısının ve fonksiyonunun birlikte değerlendirilmesiyle konur.
Tek Bir Göz Tansiyonu Ölçümü Neden Yeterli Değildir?
Göz içi basıncı gün içinde değişebilir. Ayrıca ölçülen değer kornea kalınlığı gibi kişisel özelliklerden de etkilenebilir.
Daha önemlisi, yalnızca tansiyon ölçmek glokomu yakalamak için yeterince duyarlı değildir. Geniş bir sistematik değerlendirmede tonometrinin, yani yalnız göz içi basıncı ölçümünün glokomu saptamadaki duyarlılığının Optik Koherens Tomografi (OCT) ve görme alanı testlerinden belirgin şekilde düşük olduğu gösterilmiştir.
Bu nedenle muayenede "tansiyonunuz 16, sorun yok" demek tek başına kapsamlı bir glokom değerlendirmesi değildir.
Göz Tansiyonu ve Glokom Görme Kaybı Başlamadan Nasıl Fark Edilebilir?
Glokomun erken tanısı bir tek teste dayanmaz.
Göz içi basıncı ölçülür
Basıncın yüksek olup olmadığı ve zaman içindeki değişimi değerlendirilir.
Görme siniri muayene edilir
Glokom doğrudan görme sinirini etkilediği için optik sinirin şekli, sinir liflerinin kalınlığı ve iki göz arasındaki farklılıklar önemlidir.
OCT ile sinir lifleri ölçülür
OCT, gözün arkasındaki retina sinir lifi tabakasını ve ganglion hücrelerini mikron düzeyinde değerlendirebilir. Bazı hastalarda yapısal değişiklikleri kişi görme kaybını fark etmeden önce gösterebilir.
Ancak OCT tek başına tanı koymaz; muayene ve diğer testlerle birlikte değerlendirilir.
Görme alanı testi yapılır
Glokomun görme fonksiyonunda oluşturduğu kayıpları gösterir. Yapısal OCT bulguları ile görme alanının birlikte değerlendirilmesi tanı ve takip açısından önemlidir.
Kornea kalınlığı ve gözün ön kamara açısı değerlendirilir
Kornea kalınlığı, göz içi basıncı ölçümünün yorumlanmasını etkiler. Gerektiğinde gonioskopi adı verilen muayeneyle göz sıvısının dışarı aktığı açı değerlendirilir ve açık açılı–dar açılı glokom ayrımına yardımcı olunur.
Özetle;
Glokom muayenesi yalnızca göz tansiyonu ölçmek değildir; basınç, görme siniri, OCT ve görme alanının birlikte değerlendirilmesidir.
Kimler Göz Tansiyonu ve Glokom Açısından Daha Dikkatli Olmalı?
Herkeste glokom gelişebilir; ancak bazı kişilerde risk daha yüksektir.
Özellikle ailesinde glokom bulunanlarda, yaş ilerledikçe, göz içi basıncı yüksek kişilerde, yüksek miyopisi olanlarda, uzun süre kortizon kullananlarda ve daha önce göz travması veya bazı göz hastalıkları geçirmiş kişilerde daha dikkatli olmak gerekir. Aile öyküsü özellikle önemlidir.
Risk kişiden kişiye değiştiği için muayene sıklığı da herkes için aynı olmak zorunda değildir.
Göz Tansiyonu Belirtileri Nelerdir, Glokom Hiç mi Belirti Vermez?
En sık görülen açık açılı glokom uzun süre sessiz ilerleyebilir.
Ancak bütün glokomlar böyle değildir.
Akut açı kapanması glokomunda göz içi basıncı aniden çok yükselebilir. Şiddetli göz ve baş ağrısı, gözde kızarıklık, bulanık görme, ışıkların çevresinde renkli halkalar, bulantı ve kusma gelişebilir.
Bu tablo sessiz glokomdan farklıdır ve acil göz muayenesi gerektirir.
Glokom Tanısı Konulursa Görmemi Kaybeder miyim?
Hayır.
Erken tanı ve uygun tedaviyle birçok hastada hastalığın ilerlemesini önemli ölçüde yavaşlatmak ve görmeyi uzun yıllar korumak mümkündür.
Tedavinin temel amacı göz içi basıncını, o kişinin görme siniri için güvenli kabul edilen seviyeye indirmektir. Bunun için göz damlaları, lazer tedavileri veya gerektiğinde cerrahi yöntemler kullanılabilir.
Ancak glokom kronik bir hastalıktır. Tedavinin başarısı yalnız reçete edilen damlayı kullanmak değil, düzenli takiplerle hastalığın gerçekten durup durmadığını görmek anlamına gelir.
Sık sorulan sorular
Hayır, olabilirsiniz. Normal tansiyonlu glokomda göz içi basıncı normal kabul edilen değerlerdeyken de görme siniri hasarı gelişebilir.
Hayır. Görme siniri ve görme alanında hasar olmadan yüksek göz içi basıncı bulunabilir. Buna oküler hipertansiyon denir.
En sık görülen açık açılı glokom genellikle ağrı yapmaz. Ani açı kapanması ise şiddetli ağrı, kızarıklık, bulanık görme ve bulantıyla seyredebilir.
Hayır. Glokom değerlendirmesinde optik sinir muayenesi, OCT ve gerektiğinde görme alanı gibi testler de önemlidir.
Bugün için glokoma bağlı kaybedilmiş görme siniri hücrelerini geri getiren kanıtlanmış bir tedavi yoktur. Bu nedenle erken tanının temel amacı henüz kaybedilmemiş görmeyi korumaktır.
Glokomla ilgili hastalarımdan en sık duyduğum cümlelerden biri şudur;
"Hocam ama benim hiçbir şikâyetim yok."
Glokomda tam da bu nedenle yalnız şikâyeti beklemek istemeyiz.
Göz tansiyonunu ölçmek önemlidir ama benim için asıl soru şudur: Görme siniri sağlıklı mı ve zaman içinde bir değişiklik gösteriyor mu?
Bu nedenle glokom şüphesi olan bir hastada yalnızca basınç değerine değil; görme sinirine, OCT bulgularına, görme alanına ve kişinin risk faktörlerine birlikte bakarım.
Çünkü glokomda erken tanının amacı görme azalması başlamadan önce hastalığı fark etmektir.
Tıbbi bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Glokom tanısı ve takip sıklığı; kişinin yaşı, göz yapısı, göz içi basıncı, optik sinir bulguları ve diğer risk faktörlerine göre belirlenir.
- İçeriği Hazırlayan
- Prof. Dr. Hande Çeliker
- Uzmanlık
- Retina ve Vitreoretinal Cerrahi, Uvea Hastalıkları, Behçet Hastalığı, Glokom, Prematüre Retinopatisi, Katarakt ve Akıllı Mercek Cerrahisi
- Son Güncelleme
- Site Editörü İletişim
- editor@handeceliker.com / 0 532 400 88 98
- Bilimsel Kaynaklar
- Bu sayfadaki bilgiler; American Academy of Ophthalmology (AAO), European Glaucoma Society (EGS), European Society of Retina Specialists (EURETINA) ve American Society of Cataract and Refractive Surgery (ASCRS) kılavuzları, Türk Oftalmoloji Derneği (TOD) eğitim yayınları, ulusal rehberler ve hasta bilgilendirme paylaşımları, PubMed/MEDLINE'da yer alan güncel hakemli bilimsel makaleler, sistematik derlemeler ve meta-analizler, Cochrane Library'de yer alan tanı ve tedavi yöntemlerine ilişkin sistematik derlemeler, uluslararası ve ulusal hakemli oftalmoloji dergileri esas alınarak hazırlanmıştır.
Tıbbi Bilgilendirme: Bu içerik, Prof. Dr. Hande Çeliker tarafından güncel bilimsel kaynaklar doğrultusunda hazırlanmış hasta bilgilendirme metnidir. Her hastanın değerlendirmesi ve tedavi planı kişiye özeldir; bu nedenle içerik hekim muayenesinin yerine geçmez. Göz sağlığınızla ilgili bir şikâyetiniz veya tıbbi endişeniz varsa, gecikmeden bir göz hastalıkları uzmanına başvurmanız önerilir. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir. Ayrıntılı bilgi için Tıbbi İçerik ve Hasta Bilgilendirme Politikamızı inceleyebilirsiniz.