Göz kızarıklığı neden olur? Nasıl geçer?
Ne zaman doktora gidilmeli? Basit bir tahrişten göz enfeksiyonu, üveit ve glokom atağına kadar kırmızı göz bize ne anlatır?
"Hocam, gözüm kızardı. Eczaneden bir antibiyotikli damla alsam geçer mi?"

"Gözüme biraz toz kaçtı, ovuşturdum ama şimdi daha çok batıyor. İçinde bir şey kalmış olabilir mi?"
Göz kızarıklığı, günlük hayatta en sık karşılaştığımız göz yakınmalarından biridir. Bazen uykusuzluk, kuruluk veya alerji gibi oldukça basit bir nedenle ortaya çıkar; bazen de kornea enfeksiyonu, üveit veya akut glokom atağı gibi hızlı değerlendirilmesi gereken ciddi bir hastalığın ilk bulgusu olabilir.
Bu nedenle göz kızarıklığını tek başına bir hastalık gibi düşünmemek gerekir.
Kızarıklık bir tanı değil, gözün bize verdiği bir işarettir.
Asıl önemli olan; kızarıklığa ağrı, görme azalması, ışık hassasiyeti, akıntı, kaşıntı, travma veya başka bir belirti eşlik edip etmediğidir.
Göz Neden Kızarır?
Gözün beyaz kısmını örten konjonktiva çok sayıda ince damar içerir. Bu damarlar genişlediğinde göz kırmızı görünür.
Ancak damarların neden genişlediği çok farklı sebeplere bağlı olabilir.
En sık nedenler arasında:
- kuru göz,
- alerji,
- konjonktivit,
- blefarit,
- uzun süre ekran kullanımı,
- sigara, klima veya çevresel tahriş,
- kontakt lens kullanımı,
- göze yabancı cisim kaçması
yer alır.
Daha seyrek fakat çok daha önemli nedenler arasında ise kornea enfeksiyonu, üveit, sklerit, göz travmaları ve akut açı kapanması glokomu bulunur.
Bu nedenle "göz kızarmışsa antibiyotik gerekir" düşüncesi doğru değildir.
Kaşınıyorsa Alerji Olabilir
Alerjik göz hastalığında en karakteristik yakınmalardan biri kaşıntıdır.
Genellikle her iki göz etkilenir. Sulanma, yanma, göz kapaklarında şişlik ve ipliksi veya berrak bir akıntı eşlik edebilir.
Özellikle polen mevsiminde, hayvan teması veya ev tozu gibi alerjenlerle karşılaşıldığında şikâyetler artabilir.
Burada antibiyotiğin faydası yoktur; çünkü sorun bakteriyel enfeksiyon değildir.
Gözü sürekli ovuşturmak ise kaşıntıyı azaltmak yerine göz yüzeyindeki tahrişi artırabilir. Özellikle yoğun alerjisi olan kişilerde uzun süreli ve sert göz ovuşturmanın korneaya da zarar verebildiğini biliyoruz.
Yanma, Batma ve Akşama Doğru Kızarıklık: Kuru Göz Olabilir
Göz kızarıklığının çok sık nedenlerinden biri kuru gözdür.
Kuru göz her zaman "gözüm kuru" hissiyle gelmez. Hasta:
- yanma,
- batma,
- kumlanma,
- aralıklı bulanık görme,
- gözlerde ağırlık,
- sulanma
tarif edebilir.
Evet, kuru göz sulanabilir.
Göz yüzeyi kuruduğunda refleks olarak fazla miktarda ama kalite açısından yetersiz gözyaşı üretilebilir.
Uzun süre bilgisayar ve telefon kullanmak, klimalı ortamlar, bazı sistemik ilaçlar, kapak kenarı hastalıkları ve yaşla birlikte gözyaşı yapısındaki değişiklikler kuru gözü artırabilir.
Çapaklanma Varsa Mutlaka Bakteriyel Enfeksiyon mudur?
Hayır.
Konjonktivitler viral, bakteriyel veya alerjik olabilir ve yalnız akıntının rengine bakarak her zaman kesin ayrım yapmak mümkün değildir.
Bakteriyel konjonktivitte koyu, irinli akıntı ve sabah göz kapaklarının birbirine yapışması daha sık görülür. Virüslere bağlı gelişen viral konjonktivitte ise sulanma, batma ve kızarıklık ön planda olabilir; çoğu erişkin viral konjonktiviti antibiyotik gerektirmez. Viral konjonktivit oldukça bulaşıcı olabilir.
Bu nedenle:
- eller sık yıkanmalı,
- göze mümkün olduğunca dokunulmamalı,
- havlu ve yastık kılıfı paylaşılmamalı,
- kontakt lens kullanılmamalıdır.
Göz Kızarıklığı Nasıl Geçer, Kaç Günde Düzelir?
Nedenine bağlıdır. Basit tahriş birkaç saat veya gün içinde düzelebilirken viral konjonktivit bir–iki hafta veya daha uzun sürebilir. Kızarıklık giderek artıyorsa veya ağrı, ışık hassasiyeti ve görme azalması ekleniyorsa yeniden doktorunuza başvurmanız en doğrusu olacaktır.
"Eczaneden Bir Göz Damlası Alayım" Neden Doğru Değildir?
Bu konuda özellikle net olmak istiyorum:
Göz damlası masum bir sıvı değildir.
Göz kızardığında nedenini bilmeden antibiyotik, kortizonlu damla veya içeriği bilinmeyen bir göz damlasını kendi kendine kullanmak doğru değildir.
Antibiyotik her kırmızı göze iyi gelmez
Viral veya alerjik bir konjonktivitte antibiyotik damla hastalığın nedenini tedavi etmez. Gereksiz antibiyotik kullanımı yan etkilere ve antibiyotik direncine de katkıda bulunabilir.
Kortizonlu göz damlaları özellikle dikkat gerektirir
Kortizon bazı göz hastalıklarında çok değerli bir tedavidir; ancak doğru tanı konmadan kullanıldığında tehlikeli olabilir.
Örneğin bazı herpes virüsü kaynaklı kornea enfeksiyonlarını ağırlaştırabilir, enfeksiyonun ilerlemesini kolaylaştırabilir ve bazı kişilerde göz içi basıncını yükseltebilir.
Bu nedenle daha önce size verilmiş bir damlayı, yeni gelişen başka bir kızarıklıkta kendi kararınızla yeniden kullanmak da doğru değildir.
"Kızarıklık giderici" damlalar da çözüm değildir
Bazı damlalar yüzey damarlarını geçici olarak büzerek gözü kısa süreli beyaz gösterebilir.
Ama neden ortadan kalkmaz.
Üstelik bu tip damar büzücü damlaların sık kullanımı bırakıldığında daha belirgin kızarıklığa yol açabilir.
Gözü beyazlatmak ile gözün hastalığını tedavi etmek aynı şey değildir.
Gözüme Toz, Toprak veya Yabancı Cisim Kaçtı: Ne Yapmalıyım?
İlk refleks çoğu zaman gözü ovuşturmaktır.
Ama yapmamamız gereken şeylerden biri tam da budur.
Kum, toprak veya küçük bir partikül korneanın üzerinde bulunuyorsa gözü sert biçimde ovuşturmak partikülün korneayı çizmesine neden olabilir.
Yüzeysel bir toz veya kir temasında göz temiz su veya steril serum fizyolojik ile nazikçe yıkanabilir. Kontakt lens varsa çıkarılmalıdır.
Ancak:
- cisim çıkmıyorsa,
- batma devam ediyorsa,
- göz açılmakta zorlanıyorsa,
- görme azaldıysa,
- metal, cam veya taş parçası söz konusuysa,
- taşlama, matkap, çekiçleme gibi yüksek hızla parçacık fırlatan bir işlem sırasında olduysa
göz muayenesi gerekir.
Cımbız, peçete, pamuklu çubuk veya başka bir araçla gözün içinden yabancı cisim çıkarmaya çalışmayınız.
Göze saplanmış görünen bir cisim varsa hiç dokunmayın ve çıkarmaya çalışmayın, acil göz hekiminize başvurun.
Kimyasal Madde Göze Kaçtıysa Önce Yıkayın, Sonra Yardım Arayın
Çamaşır suyu, lavabo açıcı, deterjan, kireç, çimento veya başka bir kimyasal göze temas ettiğinde yapılacak ilk şey doktor aramak için beklemek değildir.
Gözü hemen ve bol miktarda suyla yıkamaya başlayın.
Serum fizyolojik aramak için zaman kaybetmeyin; elinizde temiz musluk suyu varsa onunla başlayın. Kimyasal göz yaralanmalarında erken ve bol yıkama, hasarın derecesini azaltabilecek en önemli ilk müdahaledir. Özellikle alkali maddeler göz dokularına hızla nüfuz edebilir.
Yıkama sırasında:
- gözü ovuşturmayın,
- göz kapaklarını mümkün olduğunca açık tutun,
- kolayca çıkarılabiliyorsa kontakt lensi çıkarın,
- bir asidi başka bir kimyasalla, bir alkaliyi asitle "nötralize etmeye" çalışmayın.
Ardından acil göz değerlendirmesi gerekir.
Kimyasal yaralanma "biraz kızardı, geçer" diye beklenecek bir durum değildir.
Kontakt Lens Kullanıyorsanız Kırmızı Gözü Daha Ciddiye Alın
Kontakt lens kullanan bir kişide kızarıklık + ağrı + ışık hassasiyeti veya bulanık görme varsa kontakt lens hemen çıkarılmalı ve göz muayenesi geciktirilmemelidir.
Çünkü kontakt lens kullanıcılarında kornea enfeksiyonu, yani mikrobiyal keratit, diğer kişilere göre daha önemli bir olasılıktır. Bu enfeksiyonlar bazen hızlı ilerleyebilir ve korneada kalıcı iz bırakabilir.
Kontakt lens kullanan ve bakteriyel konjonktivit düşünülen hastalarda kornea enfeksiyonu riskinin daha yüksek olduğu ve göz hekimi tarafından acil değerlendirmesinin gerektiği bilinmektedir.
Kontakt lensi çıkarıp "bir gece bekleyelim" yaklaşımı, ağrı veya görme etkilenmesi varsa doğru değildir.
Gözün Beyazında Birdenbire Kıpkırmızı Bir Leke Oluştuysa
Gözün beyaz kısmında bir sabah aynaya baktığınızda parlak kırmızı, keskin sınırlı bir kanama görebilirsiniz.
Görüntüsü oldukça ürkütücü olabilir.
Buna subkonjonktival kanama denir. Konjonktivanın altındaki küçük bir damarın çatlamasıyla oluşur.
Eğer:
- ağrı yoksa,
- görme normal ise,
- göze ciddi bir travma olmadıysa
çoğu zaman kendiliğinden iyileşir.
Öksürme, ıkınma, ağır kaldırma veya tansiyon yüksekliği sonrasında görülebilir; bazen hiçbir neden bulunmaz.
Ancak sık tekrarlıyorsa, iki gözde birden oluyorsa, başka bölgelerde kolay morarma veya kanama varsa ya da kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız değerlendirilmesi yararlı olur.
Çok kırmızı görünmesi, mutlaka çok tehlikeli olduğu anlamına gelmez.
Buna karşılık dışarıdan daha az kızarık görünen bazı göz hastalıkları çok daha önemli olabilir.
Ağrı ve Işık Hassasiyeti Varsa Üveiti Düşünmek Gerekir
Üveit, gözün içindeki dokuların iltihabı, diğer bir deyişle inflamasyonudur.
Özellikle ön üveitte hasta:
- göz kızarıklığı,
- derin veya künt göz ağrısı,
- ışığa bakmakta zorlanma,
- bulanık görme,
- bazen uçuşmalar
tarif edebilir.
Burada konjonktivitten farklı olarak kaşıntı ve yoğun çapaklanma genellikle ön planda değildir.
Özellikle ışık hassasiyeti ve görme azalmasının kızarıklığa eşlik etmesi, "basit konjonktivit" demeden önce gözün içinin değerlendirilmesini gerektirir. Ağrılı kırmızı göz ve ışık hassasiyeti acil değerlendirme gerektiren bulgular arasındadır.
Üveit bazen yalnız göze ait bir hastalık olabilir; bazen de Behçet hastalığı, romatolojik hastalıklar veya bazı enfeksiyonlarla ilişkili olabilir.
Bu nedenle üveitlerde yalnız kızarıklığı gidermek değil, nedenini bulmak önemlidir.
Kırmızı Göz, Şiddetli Baş Ağrısı ve Bulantı: Glokom Atağı Olabilir
Kırmızı gözün en acil nedenlerinden biri akut açı kapanması glokomudur.
Hasta genellikle:
- şiddetli göz ağrısı,
- baş ağrısı,
- bulanık görme,
- ışıkların çevresinde renkli halkalar,
- bulantı ve bazen kusma
tarif eder.
Göz içi basıncı kısa sürede çok yüksek değerlere çıkabilir.
Bu tablo konjonktivit değildir ve evde damla deneyerek beklenmemelidir.
Kırmızı gözle birlikte şiddetli ağrı, baş ağrısı, bulantı ve görme bozulması varsa aynı gün, gecikmeden göz değerlendirmesi gerekir.
Hangi Göz Kızarıklığında Beklememek Gerekir?
Kızarıklığa aşağıdakilerden biri eşlik ediyorsa göz muayenesini geciktirmeyin:
- görmede azalma veya yeni başlayan bulanıklık,
- orta veya şiddetli göz ağrısı,
- belirgin ışık hassasiyeti,
- şiddetli baş ağrısı, bulantı veya kusma,
- kontakt lens kullanırken gelişen ağrılı kızarıklık,
- göz travması,
- göze kimyasal madde kaçması,
- gözde saplanmış veya çıkmayan yabancı cisim,
- yeni başlayan ciddi göz kapağı şişliği,
- göz ameliyatı veya göz içi işlem sonrasında gelişen kızarıklık ve ağrı.
Ağrı, görme değişikliği veya ışık hassasiyeti özellikle önemli uyarı işaretleridir.
Kısaca;
Hafif kızarık, ağrısız ve iyi gören bir göz ile kırmızı, ağrılı ve görmesi azalmış bir göz aynı şey değildir.
Bir Gözün Kızarması mı, İki Gözün Kızarması mı Daha Önemli?
Tek başına bu ayrım tanı koydurmaz.
Alerji ve viral konjonktivit sıklıkla iki gözü etkiler; ancak viral enfeksiyon önce bir gözde başlayıp daha sonra diğerine geçebilir.
Kornea enfeksiyonu, yabancı cisim, üveit ve akut glokom atağı ise sıklıkla tek gözde başlayabilir.
Dolayısıyla:
"İki göz birden kızardıysa enfeksiyondur" veya "tek göz kızardıysa ciddi değildir" şeklinde bir kural yoktur.
Belirtilerin bütünü değerlendirilmelidir.
Sık sorulan sorular
Muayene olmadan başlanması doğru değildir. Kızarıklıkların önemli bir kısmı bakteriyel değildir ve antibiyotik bu durumlarda yarar sağlamaz.
Yeni kızarıklığın nedeni eskisiyle aynı olmayabilir. Özellikle içinde kortizon bulunan damlalar doktor değerlendirmesi olmadan yeniden başlanmamalıdır.
Önermiyorum. Steril olmayan ürünler göz yüzeyini tahriş edebilir veya mikroorganizma taşıyabilir. Gerekirse steril suni gözyaşı veya serum fizyolojik gibi göze uygun ürünler tercih edilmelidir.
Yüzeysel küçük partiküller gözyaşı veya nazik yıkamayla çıkabilir. Ancak batma devam ediyorsa, görme azalmışsa veya yabancı cisim saplanmış görünüyorsa müdahale etmeyin; muayene olun.
Ara sıra ve kısa süreli kullanımla ilgili ürünler bulunmakla birlikte bunlar kızarıklığın nedenini tedavi etmez. Düzenli kullanımı uygun değildir ve bazı glokom tiplerinde sakıncalı olabilir.
Hayır. Kızarık ve rahatsız bir gözde kontakt lens çıkarılmalıdır. Özellikle ağrı, ışık hassasiyeti veya görme azalması varsa aynı gün göz muayenesi gerekir.
Göz kızarıklığında hastalarımdan sık duyduğum cümlelerden biri;
"Hocam, evde bir damla vardı, iki gündür onu kullanıyorum."
Benim ilk sorum ise genellikle şudur:
"İçinde ne vardı?"
Çoğu zaman hasta bilmiyor.
Oysa bir göz damlasının antibiyotik, kortizon, damar büzücü veya başka bir ilaç içermesi tedavinin anlamını tamamen değiştirir.
Kırmızı gözün en önemli özelliği, çok farklı hastalıkların birbirine oldukça benzer görünebilmesidir. Basit bir kuru göz de gözü kızartabilir; ciddi bir kornea enfeksiyonu, üveit veya glokom atağı da…
Bu nedenle hastalarıma özellikle üç şeyi hatırlatıyorum: Gözünüzü kızarıklık geçti diye tedavi edilmiş kabul etmeyin. Göze kaçan yabancı cismi ovuşturarak çıkarmaya çalışmayın. İçeriğini ve neden kullandığınızı bilmediğiniz bir damlayı gözünüze başlamayın.
Bir de şu basit ayrımı akılda tutmak çok değerlidir:
Göz kızarıklığına ağrı, ışık hassasiyeti veya görme azalması eşlik ediyorsa beklemeyin.
Göz hastalıklarında bazen dışarıdan en ürkütücü görünen kızarıklık oldukça masum olabilir; bazen de çok daha sakin görünen bir gözün içinde önemli bir hastalık bulunabilir.
Bu yüzden amaç yalnız gözü yeniden beyaz göstermek değil, neden kızardığını anlamaktır.
Tıbbi bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Göz kızarıklığının nedeni ve tedavisi; eşlik eden belirtilere, gözün muayene bulgularına ve kişinin öyküsüne göre değişir. Kızarıklığın nedeni muayene edilmeden belirlenemez.
- İçeriği Hazırlayan
- Prof. Dr. Hande Çeliker
- Uzmanlık
- Retina ve Vitreoretinal Cerrahi, Uvea Hastalıkları, Behçet Hastalığı, Glokom, Prematüre Retinopatisi, Katarakt ve Akıllı Mercek Cerrahisi
- Son Güncelleme
- Site Editörü İletişim
- editor@handeceliker.com / 0 532 400 88 98
- Bilimsel Kaynaklar
- Bu sayfadaki bilgiler; American Academy of Ophthalmology (AAO), European Society of Retina Specialists (EURETINA), European Society of Cataract and Refractive Surgeons (ESCRS) ve American Society of Cataract and Refractive Surgery (ASCRS) kılavuzları, Türk Oftalmoloji Derneği (TOD) eğitim yayınları, ulusal rehberler ve hasta bilgilendirme paylaşımları, PubMed/MEDLINE'da yer alan güncel hakemli bilimsel makaleler, sistematik derlemeler ve meta-analizler, Cochrane Library'de yer alan tanı ve tedavi yöntemlerine ilişkin sistematik derlemeler, uluslararası ve ulusal hakemli oftalmoloji dergileri esas alınarak hazırlanmıştır.
Tıbbi Bilgilendirme: Bu içerik, Prof. Dr. Hande Çeliker tarafından güncel bilimsel kaynaklar doğrultusunda hazırlanmış hasta bilgilendirme metnidir. Her hastanın değerlendirmesi ve tedavi planı kişiye özeldir; bu nedenle içerik hekim muayenesinin yerine geçmez. Göz sağlığınızla ilgili bir şikâyetiniz veya tıbbi endişeniz varsa, gecikmeden bir göz hastalıkları uzmanına başvurmanız önerilir. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir. Ayrıntılı bilgi için Tıbbi İçerik ve Hasta Bilgilendirme Politikamızı inceleyebilirsiniz.


